Weduwen- en wezen en ouden van dagen

In Enkhuizen had de gemeente een visafslag opgericht. Visserijvereniging Ons Belang stuurde echter in 1912 een verzoek naar de gemeente om aan de vissersleden die gebruik maakten van deze afslag een korting te geven. De korting wilden ze namelijk gebruiken voor de zorg aan weduwen en wezen, en ouden van dagen. Op de uitgavenlijst van de vissersverenigingen stonden namelijk 16 weduwen, 8 wezen en vele ouden van dagen die per week 1 gulden ontvingen!
Tweemaal wees de gemeenteraad het verzoek van Ons Belang af en daarom besloot de visserijvereniging in 1913 zelf een Afslag op te richten. De gemeente trad hier tegenop, maakte proces-verbaal op tegen de afslager en vissers, en sloot het pakhuis dat als afslag fungeerde. De vissers gaven het aanvankelijk nog niet op en promoveerden een in het Krabbersgat liggend schip tot drijvende visafslag! Keer op keer werd ook hiertegen proces-verbaal opgemaakt en verschillende vissers moesten zelfs twee tot vier dagen hechtenis uitzitten!


Op de foto Viskopers die buiten het Krabbersgat bij Enkhuizen ansjovis hebben gekocht via de illegale vissersafslag en per vlet terugkeren naar de wal. Op de achtergrond Marker botters en Texelse blazers.

Afzet en prijs van de haring

Hoorn kreeg in 1884 een treinverbinding met Amsterdam, hetgeen een gunstige invloed had op de verkoop van de haring. Ook werd haring geleverd aan hondenwagens ‘voor een kwartje ’t tal’ . Normaal was een tal 200 stuks, maar voor zegen- en komharing werd 220 stuks genomen. Wat niet verhandeld kon worden werd zo weer overboord gekiept.
Toen het uitgebreidere vervoer kwam, kon er ook meer worden verdiend en kregen de vissermannen 70 cent voor een kist van 80 pond. Zo rond 1928 ging er veel haring vanuit Hoorn naar Duitsland en dan werden ze in de spoorwagons gestort met ijs ertussen. Om dit mogelijk te maken is toen in Hoorn een ijsfabriek opgericht.
Werd de haring aanvankelijk dus vooral geteld en verkocht in stuks, later werd ze per gewicht verhandeld. Het wegen van de haring ging vele malen sneller dan het tellen.


Op de foto Klaas Blokker in een schouw vol haring.

Steeds groter en mooier

Aan het einde van de negentiende eeuw vond een verschuiving plaats naar grotere schepen. Friese aken bijvoorbeeld, van zes tot elf ton, of kubboten van 3 ton, werden gedeeltelijk vervangen door botters van vijftien tot twintig ton. Een deel van deze Hoornse botters werd gebouwd op de scheepswerf van Kaat. Slechts een heel klein aantal hiervan maakt nu nog deel uit van de Vereniging Botterbehoud.

In de jaren twintig van de vorige eeuw werden veel houten botters op hun beurt weer vervangen door ijzeren schouwen. Die waren goedkoper in onderhoud en handzamer, waardoor je het werk met twee man aan kon. Bij feestelijkheden werden in de haven vaak zeilwedstrijden gehouden. Je had dan per scheepstype een speciale klasse. Zo won in mei 1913 bij de opening van de Vluchthaven in Hoorn J. Raijer met de schouw HN 53 de eerste prijs en A. Wolda met de HN 11 de tweede prijs.


Op de foto De Buitenhaven van Hoorn met het Houten Hoofd en vooral ‘grote’ botters.