Walvissers

Walvissers visten uitsluitend dicht onder de kust. Hendrik Jan Kok was zo’n walvisser. De ongetrouwde Hendrik Jan was tevens kostwinner voor zijn oude vader en zijn gebrekkige zuster. In verband met de op handen zijnde afsluiting waren veel jonge krachten van beroep veranderd. Hierdoor kon Hendrik Jan geen beginnende vissersjongen vinden en werd hij soms gedwongen enige tijd voor de wal te blijven liggen. Een keer probeerde hij het met een boerenjongen, maar die bleek zeer onbekwaam voor het vak. In 1949 leverde hij zijn visserijvergunning in “daar ik geen opvolgers heb en mijn scheepje zeer zuinig werdt’, zo schreef hij.

Foto: Walvissertjes bleven vaak voor in de haven liggen om de vis in leven te houden: een neergelaten zwaard hield ze op afstand tussen de stenen. Op de voorgrond twee haringschuiten.

Garnalenpellen

Garnalenpellen betekende voor veel Harderwijkse gezinnen een welkome aanvulling op het inkomen. Rond 1905 waren al heel wat personen (inlcusief kinderen) bij het pellen betrokken. Per pond garnalen werd voor het pellen 8-10 cent betaald. In drukke tijden werd soms f 1000,- aan loon uitbetaald. Ook de wat beter gestelde gezinnen deden mee aan het pellen; dit om te voorkomen dat ze als lui werden bestempeld.
In een rapport uit 1911, opgemaakt in opdracht van het Departement van Landbouw, Nijverheid en Handel, wordt bezwaar gemaakt tegen de kinderarbeid ‘die de jeugd der slachtoffers berooft van spel en vrijheid, van buitenlucht en voldoende nachtrust. In plaats daarvoor treedt gejaagd, geestdodend werken in de benauwde atmosfeer der te kleine met vischlucht bezwangerde woonvertrekken’…

Foto: Garnalenpelsters

Harmen Petersen, schrijver en verteller

De Harderwijkse Harmen Petersen heeft in diverse publicaties willen doorgeven “wat zo in het leven van alledag ervaren werd door de vissers, de vrouwen en gezinnen”. In zijn boek ‘West Over’, waarmee hij landelijke bekendheid kreeg, beschouwt hij het verleden met afstand. Hij werkt soms met gefingeerde namen en beschrijft algemene menselijke en religieuze gevoelens van zijn personages. Ook besteedt hij ruime aandacht aan het walgebeuren, met name aan hen die achterbleven als de vloot naar zee was. “West Over’ werd dan ook opgedragen aan alle vissersvrouwen en moeders die door de eeuwen heen een belangrijke rol speelden in het Harderwijkse vissersleven.

Foto: Het boek "West Over" van Harmen Petersen.